Zabytkowy dwór z drugiej połowy XVIII w. wybudowany dla rodziny Szydłowskich znajduje się w miejscowości Zbożenna. Obecnie mieści się tu elegancka restauracja i hotel z oryginalnymi ścianami i sklepieniami z XVIII wieku. Jest to jeden z najpiękniejszych obiektów w tym regionie, dlatego warto go zobaczyć.

Miejscowość Zbożenna w XVIII w. była własnością kasztelana żarnowskiego Szymona Szydłowskiego. Natomiast od 1792 była własnością jego córki Wiktorii oraz jej męża, starosty uszyckiego – Karola Szydłowskiego.

Karol Szydłowski wybudował tu pałac w stylu klasycystycznym i obrał go za swoją siedzibę. Był to okres świetności tych dóbr. Mieścił się tu teatr i prywatna kaplica. Utrzymywana była również nadworna orkiestra. W przydworskim parku znajdował się zwierzyniec. Po śmierci Szydłowskiego w 1811 roku, pałac zmieniając kolejnych właścicieli ulegał przebudowie, aż został doprowadzony do ruiny. W XIX w. przeszedł na własność Jana Chrzciciela de Grandville Malletskiego a następnie jego córki, pisarki Walerii Marrené Morzkowskiej. Ostatnim gospodarzem obiektu w okresie międzywojennym był Kazimierz Witwicki właściciel Odlewni Żeliwa i Emalierni “Kamienna” w Skarżysku Kamiennej. I to właśnie jemu zawdzięczamy dobudowanie tarasu do elewacji ogrodowej budynku.

Legenda niezwykłej figurki Matki Bożej

Kazimierz Witwicki ufundował również kamienną figurkę Matki Bożej, która wykonana została w Skarżysku Kamiennej. Niegdyś znajdowała się pod okazałym dębem na środku klombu znajdującym się przed wejściem do dworu w przedniej części parku. Z przekazów wynika, że figurka istniała już przed II wojną światową. Dawniej przy niej modlili się ludzie, szczególnie w maju i październiku. Miejscowa legenda głosi, że w czasie II wojny światowej w pobliżu kapliczki przechodził niemiecki żołnierz, który w pewnym momencie zobaczył polskiego żołnierza. Strzelił z karabinu, a pocisk trafił w serce Maryi, od którego odbił się zabijając niemieckiego żołnierza.

W ostatnich latach II wojny światowej dworem zarządzał krewny właściciela Franciszek Kasztelowicz, patriota i osoba niezwykle zasłużona dla polskiej konspiracji. Natomiast w okresie powojennym mieściła się tu szkoła podstawowa. W latach 80. wcześniej wspomniana figurka Matki Bożej została ukryta przez ówczesnego woźnego Pana Leśniewskiego, który uratował ją przed zniszczeniem. Dzisiaj ustawiona na cokole zdobi ogródek jego prywatnej posesji w Zbożennej. Dwuipółmetrową konstrukcję figurki stanowi trzystopniowa podstawa, na której stoi postać Matki Bożej. Obecnie pomalowana jest srebrną farbą. Opiekę nad obiektem sprawuje obecnie wnuk Jana Leśniewskiego – Piotr Pawelec.

W okresie powojennym, po upaństwowieniu majątku dwór przechodził różne koleje losu. Mieściły się w nim: wspomniana szkoła podstawowa, technikum rolnicze, dom pracy twórczej, a po gruntownym remoncie ośrodek szkoleniowo-wypoczynkowy.

Architektura dworu i okolica

Murowany budynek pałacu stoi na stromej skarpie opadającej ku rzece Radomce. Na terenie wokół obiektu znajdują się również liczne stawy.

Budynek oparty jest na planie prostokąta z piętrowymi ryzalitami na osi. Pokryty jest dachem czterospadowym. Ściany zewnętrzne podzielone są pilastrami w stylu doryckim. Taras między ryzalitami z podcieniami arkadowymi w elewacji ogrodowej to efekt przebudowy Kazimierza Witwickiego.

Przy pracach niwelacyjnych wybudowano kurtynowy mur oporowy, który ma powstrzymać grunt tarasu przed osuwaniem. Pałac wstawiony został w mur, gdzie różnica poziomów wynosi jedną kondygnację, wobec czego parter elewacji północnej stanowi pierwsze piętro elewacji południowej.

W środkowej części układ wnętrza dwutaktowy, co jest charakterystyczne dla dworów szlacheckich. Do wnętrza wchodzi się przez duży dębowy wiatrołap. Nad drzwiami do salonu umieszczona jest tablica, na której spisano historię dworu w Zbożennej.  Na ścianach w głównym holu znajdują się kopie archiwalnych zdjęć oraz portrety członków rodziny Witwickich.

Wewnątrz zachowały się dwa kominki klasycystyczne. Prostokątna sala środkowa z krzyżowymi filarami prowadzi do zagospodarowanych pomieszczeń piwnicznych nakrytych sklepieniami kolebkowymi z lunetami. W piwnicach dworu mieści się elegancka restauracja oferująca również dania regionalne.

Dwór Zbożenna dziś oferuje gościom rekreację w historycznym wnętrzu

Dwór Zbożenna jest dziś atrakcyjnym i prestiżowym miejscem wypoczynku. Obecnie znajduje się tu centrum szkoleniowo-wypoczynkowe, a dwór pełni funkcje hotelowe. Oferuje 49 miejsc noclegowych 22 klasycznie urządzone pokoje, dwupokojowe apartamenty oraz restaurację. Jest idealnym miejscem do organizacji wszelkiego rodzaju imprez okolicznościowych. Można tu urządzić przyjęcie weselne, lub ślub cywilny. Do dyspozycji są cztery sale restauracyjne i dwie sale konferencyjne z tarasem.

Dwór mieści się na terenie ponad pięciohektarowego zadbanego parku krajobrazowego z uroczymi zakątkami dla spacerowiczów. Można tu przysiąść i podziwiać piękne widoki i okoliczne stawy. Przy dworze znajduje się ponad hektarowy staw rybny. Można też popływać łódką lub wędkować. Zagospodarowany park dworski stał się idealnym miejscem na spacery, odpoczynek i relaks na świeżym powietrzu. Teren dworskiego parku pozwala na zorganizowanie spotkań integracyjnych i gier plenerowych.

Obecny wygląd dworku jest wynikiem renowacji w latach 20. oraz przeprowadzonych remontów po pożarach z lat 50. i 60. ubiegłego wieku. Podwyższono wówczas dach oraz zaopatrzono go w facjatki, które teraz dodają mu uroku. Obecnie właścicielem obiektu jest spółka. Kilka lat temu została przeprowadzona renowacja dworu po którym dawny dwór Szydłowskich odzyskał swój blask.